Phạm Tuấn Ngọc: Người đi tìm sự bất tử của hoa

Một tác phẩm được Phạm Tuấn Ngọc trưng bày tại triển lãm Tưởng Hoa (The Memory of Flowers) diễn ra ở The Gallery – Regent Phu Quoc

Có những vẻ đẹp chỉ tồn tại trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, nhưng chính sự hữu hạn ấy lại khiến chúng trở nên đáng nhớ. Với nghệ sĩ thị giác Phạm Tuấn Ngọc, hoa là một thực thể như vậy, rực rỡ, mong manh và luôn đứng giữa ranh giới của sự sinh trưởng cùng tàn phai. Không nhìn hoa đơn thuần như biểu tượng của cái đẹp, anh xem đó là điểm khởi đầu cho một cuộc truy vấn sâu hơn về sự sống, thời gian và khả năng tái sinh.

Thông qua kỹ thuật lumen printing (một quy trình nhiếp ảnh thủ công hiếm gặp, nơi ánh sáng mặt trời trực tiếp tham gia vào quá trình hình thành tác phẩm), Phạm Tuấn Ngọc đưa những đóa hoa bước vào một đời sống khác. Tại triển lãm Tưởng Hoa (The Memory of Flowers) diễn ra ở The Gallery – Regent Phu Quoc, những dấu vết mong manh của tự nhiên được chuyển hóa thành những tác phẩm độc bản, nơi vẻ đẹp, vật chất và ký ức giao thoa.

Đây không chỉ là câu chuyện về hoa, mà còn là hành trình nhìn lại cách con người cảm nhận, lưu giữ và đối thoại với cái đẹp quanh mình.

Khi vẻ đẹp của hoa được đánh thức bằng ánh sáng, thời gian và ký ức

Nghệ sĩ Phạm Tuấn Ngọc tại không gian triển lãm Tưởng Hoa

Trong thực hành nghệ thuật của Phạm Tuấn Ngọc, hoa chưa bao giờ chỉ là một chủ thể để ngắm nhìn. Suốt nhiều năm, nghệ sĩ thị giác này dành sự quan tâm đặc biệt cho câu hỏi: Điều gì làm nên bản chất của cái đẹp? Và vì sao một thực thể mong manh như hoa lại có khả năng chạm đến những tầng sâu nhất trong cảm xúc của con người?

Từ năm 2021, nghệ sĩ Phạm Tuấn Ngọc bắt đầu cuộc truy vấn dài hơi về hoa – một hành trình tiếp nối dự án Chloris được anh phát triển từ năm 2020 và giới thiệu qua triển lãm cá nhân vào năm 2022. Trong thế giới sáng tạo của anh, hoa không phải là đích đến, mà trở thành phương tiện để khám phá sự giao thoa giữa kỹ thuật, thẩm mỹ và triết lý. Anh chia sẻ:

“Với tôi, hoa không phải là chủ thể. Hoa là phương tiện để tôi theo đuổi triết lý sáng tạo của mình – sự giao thoa giữa kỹ thuật, thẩm mỹ và triết lý”

Sự hấp dẫn của hoa đến từ chính những nghịch lý tồn tại trong nó. Hoa là đỉnh cao của vẻ đẹp tự nhiên, là khoảnh khắc rực rỡ nhất của sự sống, nhưng cũng đồng thời mang trong mình dấu hiệu của sự mong manh và hữu hạn. Một đóa hoa nở cũng là lúc nó bắt đầu bước vào hành trình biến đổi. Trong vòng tuần hoàn sinh – diệt ấy, hoa trở thành biểu tượng hoàn hảo cho những suy tưởng về thời gian, ký ức và sự tái sinh.

Góc nhìn của Tuấn Ngọc về hoa cũng chịu ảnh hưởng từ những nghệ sĩ từng khai thác hình tượng này như Georgia O’Keeffe, Robert Mapplethorpe hay Nobuyoshi Araki. Tuy nhiên, thay vì tập trung vào vẻ đẹp hình thể hay sự gợi cảm của hoa, anh tìm kiếm một tầng nghĩa rộng hơn: hoa như một thực thể sống, mang khả năng sinh sản, duy trì nòi giống và chứa đựng mầm mống của tương lai.

Điểm đặc biệt trong ngôn ngữ nghệ thuật của Phạm Tuấn Ngọc nằm ở việc anh lựa chọn một kỹ thuật nhiếp ảnh cổ điển – lumen printing – để lưu giữ vẻ đẹp ấy. Đây là phương pháp tạo ảnh không sử dụng máy ảnh, nơi hình ảnh được hình thành thông qua sự tương tác trực tiếp giữa vật thể, ánh sáng mặt trời và giấy ảnh cảm quang.

Trong quá trình ấy, hoa dường như tự hiến dâng chính mình. Nhựa hoa, cấu trúc cánh hoa, đường gân và những dấu vết tự nhiên thấm vào bề mặt giấy ảnh, biến một thực thể từng sống thành một tác phẩm tồn tại vượt khỏi giới hạn của thời gian. Anh lý giải:

“Bản in lumen giống như một trạm trung chuyển, đưa một thực thể sống vào trạng thái bất tử. Nó không chỉ lưu giữ hình hài thực tế của hoa mà còn giúp hoa tái sinh thành một bản thể khác, rực rỡ và ngoạn mục hơn”

Với sự giới hạn nghiêm ngặt về phiên bản (edition), mỗi tác phẩm của Phạm Tuấn Ngọc còn mang tính độc bản – một khoảnh khắc duy nhất giữa ánh sáng, hóa học và vật chất không thể tái tạo hoàn toàn lần thứ hai. Chính điều này tạo nên sự khác biệt trong nghệ thuật của anh: vẻ đẹp không đến từ việc tái hiện một bông hoa, mà đến từ việc chứng kiến một bông hoa được chuyển hóa.

Triển lãm Tưởng Hoa của Phạm Tuấn Ngọc: Ký ức về hoa và cuộc đối thoại giữa thiên nhiên, ánh sáng

Triển lãm Tưởng Hoa (The Memory of Flowers) của Phạm Tuấn Ngọc tại The Gallery – Regent Phu Quoc là sự tiếp nối của hành trình Chloris, không mở ra một câu chuyện hoàn toàn mới mà tiếp tục phát triển những tác phẩm mới trong cùng một mạch sáng tạo. Kỹ thuật lumen printing và ngôn ngữ thị giác đặc trưng vẫn được giữ nguyên, nhưng được đặt trong một không gian mới – nơi nghệ thuật đối thoại cùng thiên nhiên.

Tên gọi Tưởng Hoa mang trong mình sự giao thoa giữa tư duy phương Đông và phương Tây.

Trong tiếng Việt, chữ “Tưởng” gợi lên ý niệm tưởng nhớ, suy niệm và cảm xúc. Theo cách chiết tự Hán tự, chữ này kết hợp giữa bộ Mộc – đại diện cho cây cỏ, thiên nhiên; bộ Mục – biểu tượng cho thị giác; và bộ Tâm – trái tim, cảm xúc. Ba yếu tố ấy cũng chính là nền tảng trong thực hành nghệ thuật của Phạm Tuấn Ngọc: thiên nhiên, cái nhìn và rung động nội tâm.

Trong khi đó, tên tiếng Anh của bộ tác phẩm chính – Chloris – bắt nguồn từ nữ thần hoa trong thần thoại Hy Lạp. Đồng thời, Chloris cũng liên hệ với nguyên tố Chlorine, gợi nhắc đến chất liệu bạc chloride trong quy trình tạo ảnh lumen printing mà nghệ sĩ sử dụng.

Sự kết nối giữa thần thoại, hóa học và nghệ thuật tạo nên một lớp nghĩa đặc biệt cho triển lãm: hoa không chỉ là vẻ đẹp tự nhiên, mà còn là kết quả của một quá trình chuyển hóa kỳ diệu giữa sự sống và vật chất.

Tại The Gallery – Regent Phu Quoc, những tác phẩm của Phạm Tuấn Ngọc được đặt trong một không gian rộng mở, ngập ánh sáng tự nhiên và bao quanh bởi cảnh quan biển đảo. Với nghệ sĩ, đây chính là môi trường lý tưởng để tác phẩm “thở” cùng thiên nhiên. Anh chia sẻ:

“Tôi thấy The Gallery tại Regent Phú Quốc có đặc điểm rất đặc biệt: rộng, thoáng, nhiều nắng và chan hòa với thiên nhiên. Năng lượng của các tác phẩm sẽ rất phù hợp với môi trường này, tạo nên sự cộng hưởng giữa tác phẩm nghệ thuật và cảnh quan”.

Giám tuyển Lou Anmella-de Montalembert

Đảm nhận vai trò giám tuyển cho triển lãm, Lou Anmella-de Montalembert nhìn nhận Tưởng Hoa như một hành trình trải nghiệm thay vì một không gian chỉ để quan sát tác phẩm. Theo cô, The Gallery tại Regent Phu Quoc là một không gian đặc biệt bởi sự giao hòa giữa mặt nước, thảm thực vật và ánh sáng tự nhiên luôn thay đổi theo từng thời khắc trong ngày. Vì vậy, các tác phẩm của Phạm Tuấn Ngọc – đặc biệt hai series Chloris Immortal và Chloris Reincarnation – trở thành lựa chọn tự nhiên khi khai thác vẻ đẹp của hoa, sự mong manh của sự sống và ký ức mà hoa lưu giữ.

“Vai trò của tôi với tư cách giám tuyển là kiến tạo những kết nối giữa tác phẩm và không gian trưng bày, giữa tác phẩm và người thưởng lãm, cũng như giữa từng tác phẩm với câu chuyện mà chúng cùng nhau kể nên. Chính những kết nối được dệt từ cảm xúc và ý nghĩa ấy sẽ đưa trải nghiệm thưởng lãm trở thành một hành trình đắm mình trong nghệ thuật”.

Cách sắp đặt trong triển lãm được tiết chế tối giản, nhằm tạo ra khoảng lặng để người xem chậm lại. Các tác phẩm được lựa chọn theo sự chuyển đổi của màu sắc, từ những gam pastel dịu nhẹ đến những sắc độ mạnh mẽ hơn, đồng thời dẫn dắt người xem đi qua nhiều cấp độ trừu tượng khác nhau của hình ảnh. Điểm nhấn quan trọng trong ý niệm giám tuyển là vai trò của ánh sáng. Không chỉ là yếu tố tạo nên một bông hoa, ánh sáng còn là nhân tố trực tiếp hình thành nên tác phẩm. Khi ánh nắng tại The Gallery thay đổi trong ngày, triển lãm cũng như được “sống” cùng thời gian – gợi nhắc vòng đời của hoa: xuất hiện, rực rỡ, phai mờ và hồi sinh trong ký ức.

Với Phạm Tuấn Ngọc, mục tiêu của nghệ thuật không nhất thiết nằm ở việc giải mã một thông điệp duy nhất. Anh mong muốn khán giả bước vào triển lãm với cảm giác choáng ngợp, tò mò và bất ngờ – khi nhận ra những hình ảnh tưởng như là tranh vẽ thực chất lại được tạo nên bằng nhiếp ảnh.

“Điều tôi muốn mang lại là cảm giác tò mò. Khán giả có thể tự hỏi: Tôi đang nhìn thấy cái gì? Nó được tạo ra như thế nào? Khi biết đây là nhiếp ảnh, được thực hiện bằng kỹ thuật lumen printing cổ điển, sự bất ngờ ấy chính là một phần của trải nghiệm”

Bởi với anh, cái đẹp và chức năng không tách rời. “Bản thân cái đẹp chính là một chức năng”. Và trong triển lãm Tưởng Hoa, vẻ đẹp ấy không chỉ nằm ở hình hài của một đóa hoa, mà nằm ở khoảnh khắc hoa được chuyển hóa – từ một sinh thể hữu hạn thành một ký ức vĩnh hằng.

TIN LIÊN QUAN:

Harper’s Bazaar Vietnam

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!