Triển lãm Địa tầng Ký ức: Khi đất và sơn mài lưu giữ những lớp trầm tích của thời gian

29 tác phẩm gốm và sơn mài của hai họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) và Chu Viết Cường tại Bảo tàng Nghệ thuật Quang San mở ra hành trình khám phá ký ức không chỉ qua hình ảnh mà còn qua chính vật chất. Từ đất nung đến sơn ta, mỗi lớp chất liệu trở thành một “địa tầng” lưu giữ dấu ấn văn hóa, thời gian và những chiêm nghiệm về bản thể con người

Trước những biến động của đời sống đương đại, ký ức ngày càng trở thành một miền trú ẩn để con người tìm về bản thể và nguồn cội. Nhưng ký ức không chỉ hiện diện trong những câu chuyện được kể lại, mà còn được lưu giữ trong đất, trong sơn, trong những lớp vật chất đã đi qua thời gian. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của triển lãm Địa tầng Ký ức, triển lãm đôi của hai họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) và Chu Viết Cường, diễn ra tại Bảo tàng Nghệ thuật Quang San với 29 tác phẩm gốm và sơn mài.

Thay vì đối thoại bằng những ngôn ngữ tạo hình tương đồng, hai nghệ sĩ bước vào triển lãm từ hai hành trình sáng tác riêng biệt. Tuy nhiên, điểm gặp gỡ của họ nằm ở cách nhìn nghệ thuật như một phương thức khai quật những lớp ký ức được lắng đọng dưới bề mặt của chất liệu và văn hóa. Mỗi tác phẩm giống như một “địa tầng”, nơi thời gian, ký ức cá nhân và ký ức cộng đồng chồng lớp lên nhau, để người xem không chỉ quan sát mà còn cảm nhận chiều sâu của những điều tưởng chừng đã bị lãng quên.

Trong hơn hai thập kỷ nghiên cứu văn hóa Mường và các cộng đồng dân tộc thiểu số, họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) đã xây dựng một thực hành nghệ thuật gắn chặt với bản sắc văn hóa bản địa. Với anh, gốm không đơn thuần là chất liệu mà chính là hiện thân nguyên sơ của đất – nơi lưu giữ lịch sử, con người và ký ức. Những tác phẩm gốm lần này tiếp tục khắc họa hình tượng người phụ nữ Mường như biểu tượng của sự sinh thành, gìn giữ và truyền nối văn hóa qua nhiều thế hệ.

Song song với đó, loạt tranh sơn mài mới nhất của Hiếu Mường lại mở ra một thế giới nội tâm sâu lắng hơn, được thai nghén từ chuyến đi Tây Tạng. Nếu những tác phẩm gốm hướng về cộng đồng thì tranh sơn mài là hành trình trở về với chính mình. Anh chủ động tiết giảm hình ảnh, loại bỏ những chi tiết mang tính mô tả để nhường chỗ cho cảm xúc và sự chiêm nghiệm. Như lời họa sĩ chia sẻ: “Khi hình ảnh được lược bỏ, người xem có cơ hội tiếp cận sâu hơn với cảm xúc. Khi chi tiết biến mất, bản chất của sự vật bắt đầu hiện ra.” Chính sự tối giản ấy tạo nên không gian rộng mở để mỗi người tự tìm thấy những ký ức và liên tưởng của riêng mình.

Nếu Hiếu Mường khai mở ký ức từ đất và văn hóa Mường, thì Chu Viết Cường lại tìm về không gian văn hiến trầm mặc của miền Bắc Bộ. Hơn hai mươi năm theo đuổi sơn mài, anh luôn bị hấp dẫn bởi những “vết tích tinh thần” còn sót lại trong nếp nhà cổ, góc bếp cũ hay những cảnh sắc bình dị đã thấm đẫm dấu ấn con người. Đó là những ký ức không ồn ào, nhưng bền bỉ hiện diện như hơi thở của thời gian.

Địa tầng Ký ức đồng thời đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong thực hành nghệ thuật của Chu Viết Cường. Thay vì tìm cách chế ngự chất liệu, anh lựa chọn lắng nghe và “nương theo” đặc tính tự nhiên của sơn ta. Những kỹ thuật truyền thống như cẩn vỏ trứng, rây bạc hay thếp vàng không còn được sử dụng để tạo hiệu ứng thị giác đơn thuần mà chìm sâu dưới nhiều lớp sơn cánh gián, tạo nên thứ ánh sáng âm thầm phát ra từ bên trong. Hiệu ứng “ánh sáng tự thân” ấy khiến bề mặt tranh trở nên sâu thẳm, như thể mỗi lớp sơn đều cất giữ một phần ký ức đang lặng lẽ tỏa sáng từ đáy thời gian.

Điểm đặc biệt của triển lãm nằm ở việc cả hai nghệ sĩ đều không xem chất liệu chỉ là phương tiện biểu đạt. Đất nung, sơn ta, vàng, bạc hay vỏ trứng đều mang trong mình ký ức của chính vật chất. Qua quá trình nung, mài, phủ và chồng lớp, mỗi tác phẩm tích lũy thêm những dấu vết của thời gian, của bàn tay người nghệ sĩ và của những va chạm trong quá trình sáng tạo. Chính vì thế, các tác phẩm không chỉ là đối tượng thưởng lãm mà còn trở thành những “cơ thể ký ức”, nơi lưu giữ câu chuyện của cá nhân, cộng đồng và văn hóa.

Thông qua 29 tác phẩm, Địa tầng Ký ức không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa hai nghệ sĩ với hai thực hành sáng tác khác biệt, mà còn là lời mời gọi người xem bước vào hành trình khám phá những tầng sâu của ký ức được lưu giữ trong chính vật chất. Ở đó, nghệ thuật vượt qua vai trò tái hiện hình ảnh để trở thành phương tiện kết nối con người với cội nguồn, với lịch sử và với chính bản thân mình. Triển lãm vì thế không chỉ gợi nên cảm xúc thẩm mỹ, mà còn mở ra một cuộc đối thoại lặng lẽ về thời gian, văn hóa và những điều còn ở lại sau mọi biến thiên của cuộc sống.

CÁC TRIỂN LÃM KHÁC:

Harper’s Bazaar Vietnam

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!