Tết Trung Thu ở Đông Á được tổ chức khác nhau như thế nào?

Tết Trung Thu ở Đông Á được tổ chức khác nhau như thế nào? Ảnh: Pexels

Dưới cùng một vầng trăng rằm tháng Tám âm lịch, nhịp đập văn hóa của mỗi vùng đất Á Đông lại ngân lên những hình thái khác biệt. Bắt nguồn từ tập tục thưởng nguyệt và tạ ơn thần linh sau một mùa vụ bội thu, Tết Trung Thu đã đi qua hàng ngàn năm lịch sử để bám rễ sâu vào đời sống tinh thần của từng quốc gia. Không đơn thuần là một ngày lễ, đêm trăng rằm giờ đây đã phát triển những phong tục, ý nghĩa và món ăn đặc trưng riêng.

Bạn có biết Tết Trung Thu được tổ chức như thế nào ở những nơi khác ngoài Việt Nam? Ngay cả nước láng giềng Trung Quốc cũng có những biến thể thú vị ở Đại Lục, Hồng Kông và Đài Loan. Hàn Quốc và Nhật Bản cũng có cùng những buổi sum họp gia đình, nhưng truyền thống và tín ngưỡng lại khác nhau. Hãy cùng Harper’s Bazaar Việt Nam tìm hiểu trong bài viết này nhé!

Truyền thống chơi Tết Trung Thu ở các quốc gia Đông Á khác nhau ra sao?

Việt Nam: Tiếng trống lân rộn rã và đêm hội của tuổi thơ

Khác biệt lớn nhất của Việt Nam trên “bản đồ” Tết Trung Thu ở Đông Á chính là việc biến ngày lễ này thành một đặc quyền của trẻ em. Không gian đêm rằm không trầm mặc mà bừng sáng bởi sắc đỏ của lồng đèn cá chép, đèn ngôi sao năm cánh và những chiếc mặt nạ giấy bồi.

Hồn cốt của Tết Trung Thu ở Việt Nam còn nằm ở mâm cỗ trông trăng mộc mạc với chú chó làm từ những múi bưởi tơi xốp (phổ biến ở miền Bắc), bên cạnh chiếc bánh nướng, bánh dẻo truyền thống cùng một số loại bánh mứt khác. Các gia đình cũng cúng tổ tiên để cầu mong may mắn, hạnh phúc và sum họp gia đình. Khi tiếng trống múa lân sư rồng vang lên từ đầu ngõ, đó là lúc lũ trẻ ùa ra đường rước đèn, tạo nên một bức tranh rộn rã, hồn nhiên và ngập tràn ký ức tuổi thơ.

Ảnh: Pexels

Tết Trung Thu Việt Nam gắn liền với hình tượng chú Cuội. Truyền thuyết kể rằng một người tiều phu tên Cuội đã tình cờ tìm thấy cây đa thần kỳ trong rừng. Cây đa này có khả năng hồi sinh người chết và chỉ được tưới bằng nước sạch, tinh khiết. Chú đã dùng sức mạnh của cây đa để hồi sinh dân làng cùng muông thú. Tuy nhiên, người vợ đãng trí của chú đã dùng nước bẩn làm ô nhiễm cây. Kết quả là, cây đa tự bật gốc khỏi mặt đất và bay lên trời. Chú Cuội cố gắng níu lấy nhưng cây đã đưa chú lên tận mặt trăng. Trong văn hóa dân gian Việt Nam, trẻ em vẫn có thể nhìn thấy bóng dáng chú Cuội ngồi dưới gốc cây khi ngước nhìn lên mặt trăng tròn.

Trung Quốc đại lục: Hướng về tổ tiên cùng khát vọng đoàn viên

Trái ngược với sự náo nhiệt của trẻ thơ, Tết Trung Thu ở Trung Quốc coi trọng tính đoàn viên. Người Trung Quốc tin rằng vầng trăng rằm tháng Tám là vầng trăng sáng nhất, tròn trịa nhất trong năm. Đó cũng là biểu tượng tuyệt đối cho sự sum họp của đại gia đình. Dù bận rộn hay làm ăn xa xứ đến đâu, những người con đại lục đều cố gắng bắt những chuyến tàu xuyên quốc gia để trở về nhà trong kỳ nghỉ lễ này.

Ảnh: hichinatravel

Đêm Trung Thu, mọi hoạt động đều hướng đến thiên nhiên và sự gắn kết. Thay vì vui chơi rình rang ngoài phố lớn, các gia đình thường trải thảm, kê bàn ở sân trong (tứ hợp viện), hiên nhà hay ban công, quây quần thực hiện nghi thức thưởng nguyệt (ngắm trăng). Trong không gian êm đềm, người lớn tuổi kể lại truyền thuyết về Hằng Nga bôn nguyệt hay thỏ ngọc giã thuốc. Trong khi người trẻ cùng nhau giải những câu đố giấu trong lồng đèn giấy để cầu trí tuệ và may mắn.

Nhắc đến Tết Trung Thu đại lục là nhắc đến một cuộc phô diễn ẩm thực đồ sộ, nơi chiếc bánh nướng thay đổi phong vị theo từng vĩ độ địa lý. Tùy theo từng vùng miền, phong vị bánh trung thu cũng biến hóa khôn lường. Bánh trung thu kiểu Tô Châu có kết cấu nhẹ và giòn. Nhân bên trong là các loại hạt và đậu đỏ nhuyễn, có thêm thịt jambon heo hay tôm. Bánh trung thu kiểu Bắc Kinh thì chắc và dày hơn. Lớp nhân có màu đỏ (với đường phèn và quýt ngào đường) hoặc màu trắng (nhân hoa và táo gai). Và ở phía đông, bánh trung thu Vân Nam nổi tiếng với sự kết hợp giữa vị ngọt và mặn, gồm jambon địa phương, mỡ đường, mật ong và các loại hoa ăn được như cánh hoa hồng.

Ảnh: hichinatravel

Mặc dù cùng chia sẻ truyền thuyết về Hằng Nga, người dân khắp đại lục lại có những trò chơi đặc biệt riêng. Ở Hạ Môn, Bo Bing là trò chơi phổ biến. Người chơi tung sáu con xúc xắc trong chén sứ để giành bánh trung thu. Tại Thành Đô, trẻ em mang theo những món đồ chơi “búa sao băng” làm từ bưởi tự làm, được thắp bằng nhang. Người dân địa phương cũng trang trí các tòa nhà bằng đèn lồng vỏ cam thân thiện với môi trường. Hoa mộc tê khá phổ biến ở Thượng Hải và Nam Kinh. Người ta thưởng thức nó dưới dạng rượu vang, dù rất ưa chuộng nó trong món vịt quay.

>>>TÌM HIỂU: LỊCH SỬ BÁNH TRUNG THU: TỪ CHIẾC BÁNH CỦA SỰ KHỞI NGHĨA ĐẾN MÓN ĂN ĐOÀN VIÊN

Hồng Kông: Rồng lửa xua đuổi tà khí và cầu bình an

Điểm nhấn làm nên linh hồn, mang đậm dấu ấn lịch sử của Trung Thu Hồng Kông chính là Lễ múa rồng lửa Đại Hãng (Tai Hang Fire Dragon Dance). Nếu bạn từng quen thuộc với những con lân sư rồng rực rỡ vải vóc, thì rồng lửa Tai Hang sẽ mang đến một trải nghiệm thị giác và tâm linh hoàn toàn choáng ngợp.

Ảnh: Pexels

Bắt nguồn từ thế kỷ 19, khi ngôi làng nhỏ Tai Hang hứng chịu một trận dịch bệnh tàn khốc, người dân đã kết rơm thành hình rồng, cắm lên đó hàng vạn nén nhang rực cháy và rước đi khắp các con hẻm để xua đuổi tà khí. Ngày nay, nghi thức ấy vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.

Dưới ánh trăng rằm, con rồng khổng lồ dài gần 70 mét, rực sáng bởi hàng chục ngàn nén hương, uốn lượn cuộn trào qua những con phố chật hẹp trong tiếng trống liên hồi. Khói nhang trầm mặc quyện với nhịp thở phập phồng của đám đông tạo nên một bầu không khí ma mị, bi tráng và đầy sức sống giữa lòng phố thị bê tông.

Ảnh: Pexels

Bên cạnh sự dữ dội của rồng lửa, Hồng Kông biết cách làm dịu lại không gian bằng những lễ hội lồng đèn quy mô lớn trải dài khắp lãnh thổ. Tâm điểm thường đặt tại Công viên Victoria. Không chỉ dừng lại ở lồng đèn giấy truyền thống, các nghệ nhân nơi đây biến ánh sáng thành nghệ thuật sắp đặt. Họ dựng lên những dải ngân hà thu nhỏ với vô số chiếc đèn lồng khổng lồ mang hình thù đương đại, pha trộn mượt mà giữa kỹ thuật thủ công dân gian và công nghệ chiếu sáng tân tiến. Từ đó, biến những không gian công cộng thành một bảo tàng ánh sáng lộng lẫy giữa đêm thu.

>>>CHECK-IN: NHỮNG ĐIỂM NGẮM VIEW HỒNG KÔNG TỪ TRÊN CAO ĐẸP NHẤT

Đài Loan: Hơi ấm tình thân bên bếp than hồng

Người Hoa ở Đài Loan được chia thành hai nhóm: người Mân Nam chủ yếu đến từ Tuyền Châu và Trương Châu thuộc tỉnh Phúc Kiến. Còn người Phúc Kiến đến từ vùng núi của tỉnh Phúc Kiến. Họ đã hình thành nên cách thức riêng biệt để đón Tết Trung Thu. Các gia đình trên khắp đảo quốc này đều tổ chức tiệc nướng ngoài trời. Bao gồm các món xiên nướng thơm ngon, rau củ, thịt ba chỉ, chả cá…

Điều thú vị là phong tục độc đáo này không xuất phát từ những truyền thuyết ngàn năm, mà bắt nguồn từ một chiến dịch quảng cáo nước sốt nướng của thương hiệu Vạn Gia Hương (Wan Jia Xiang). Vào những năm 1980, xuất hiện khẩu hiệu kinh điển: “Một nhà nướng thịt, vạn nhà thơm”. Cùng với sự lăng xê của các siêu thị, thói quen tưởng chừng mang tính thương mại ấy đã nhanh chóng bám rễ và phát triển thành một “nghi thức” không thể thiếu.

Bếp than rực hồng không chỉ để nướng chín thức ăn, mà còn tượng trưng cho hơi ấm gia đình, phá vỡ khoảng cách thế hệ và kéo bạn bè, người thân xích lại gần nhau hơn trong không khí se lạnh của mùa thu. Khắp các ngõ hẻm, công viên hay sân thượng, mùi thịt nướng thơm lừng quyện cùng không khí se lạnh của mùa thu tạo nên chất keo gắn kết mọi người.

Ảnh: Fang Pin-chao, Taipei Times

Người Đài Loan còn trao nhau những chiếc bánh trứng muối hấp dẫn. Loại bánh nướng có lớp vỏ ngàn lớp giòn xốp. Bên trong ôm trọn phần nhân đậu đỏ bùi ngọt cùng lòng đỏ trứng muối béo ngậy. Chiếc bánh này tượng trưng cho sự viên mãn và gắn kết. Bưởi Đài Loan có hương vị ngọt thanh. Trong tiếng Trung, từ “bưởi” (柚 – yòu) phát âm gần giống với từ “bảo hộ”, “phù hộ” (佑 – yòu). Do đó, mọi người ăn bưởi dịp Tết Trung Thu ở Đài Loan mang ý nghĩa cầu bình an, may mắn và sum họp gia đình.

Nhiều gia đình cũng tự làm bánh trung thu tròn, khổng lồ (nhân khoai môn) để cúng thần đất tạ ơn mùa màng bội thu. Các hoạt động lễ hội bao gồm thi đấu đu dây khổng lồ (có thể dài tới 5,5 mét) và thưởng thức bánh làm từ quất và đường nâu.

>>>TIP HAY: ĐI DU LỊCH ĐÀI LOAN CẦN NHỮNG GÌ ĐỂ CHUYẾN ĐI TRỌN VẸN NHẤT?

Hàn Quốc: Chuseok là Mùa tạ ơn và tấm lòng hướng về cội nguồn

Trong khi Hồng Kông thường được nghỉ nửa ngày và một ngày lễ sau đó vào dịp Tết Trung thu, thì ở Hàn Quốc, lễ hội vươn mình khỏi khuôn khổ ngày lễ thông thường. Nó trở thành kỳ nghỉ lễ Tạ ơn lớn nhất trong năm, kéo dài từ ba đến năm ngày.

Đây là cuộc đại di cư của hàng triệu người trở về quê để thực hiện nghi lễ Charye (cúng bái tổ tiên) và Seongmyo (tảo mộ). Tâm điểm của mâm cúng Chuseok không phải bánh nướng, mà là Songpyeon. Đó là những chiếc bánh gạo nếp hình bán nguyệt được nhồi nhân mè, đậu đỏ, hấp trên lớp lá thông. Hình dáng bán nguyệt của bánh gửi gắm triết lý sâu xa: “Trăng khuyết rồi sẽ tròn”. Đó là biểu tượng cho sự sinh sôi và tương lai viên mãn.

Ảnh: KTO

Bên cạnh Songpyeon, bàn tiệc Chuseok quy tụ những món ăn truyền thống tốn nhiều công sức chế biến như canh khoai sọ (Toranguk), miến trộn (Japchae), sườn bò hầm (Galbijjim) cùng các loại bánh xèo (Jeon) rực rỡ màu sắc. Để chung vui, người Hàn sẽ nâng chén rượu Sindoju (Tân Đạo Tửu). Đây là loại rượu thanh tao được ủ từ chính lúa gạo của mùa vụ đầu tiên trong năm, như một cách thụ hưởng trọn vẹn tinh hoa của đất trời mùa thu.

Khi đêm xuống, phụ nữ mặc trang phục Hanbok truyền thống, nắm tay nhau xếp thành vòng tròn lớn và thực hiện điệu múa Ganggangsullae dưới ánh trăng. Điệu múa nhịp nhàng này vừa là lời cầu nguyện cho mùa màng năm sau tiếp tục phong phú, vừa là biểu tượng của tinh thần đoàn kết vững chắc. Trong khi đó, cánh đàn ông thường tập trung thể hiện sức mạnh cơ bắp qua những hội thi đấu vật truyền thống Ssireum trên bãi cát.

>>>TÂM LÝ: HỘI CHỨNG SEOUL (SEOUL SYNDROME): KHI BẠN QUÁ LỤY HÀN QUỐC

Nhật Bản: Đêm ngắm trăng tĩnh tại, giao hòa cùng thiên nhiên

Mùa hè Nhật Bản bùng nổ với những lễ hội Matsuri rực rỡ sắc màu và âm thanh. Bước sang mùa thu, con người nơi đây về với sự tĩnh tại tuyệt đối qua đêm hội ngắm trăng Tsukimi. Tết Trung Thu tại Nhật Bản vắng bóng sự ồn ào của múa lân hay những đám rước đèn trẻ thơ. Thay vào đó, đêm hội này phản ánh rõ nét triết lý thẩm mỹ truyền thống. Đó là tìm kiếm vẻ đẹp trong sự tĩnh tại và những điều giản đơn nhất. Người Nhật trân trọng khoảnh khắc bóng trăng soi mình nơi đáy cốc sake, tận hưởng cái se lạnh đầu mùa và lắng nghe tiếng côn trùng nỉ non báo hiệu khúc giao mùa.

Không có bánh nướng ngập tràn nhân mỡ béo, người Nhật dâng lên vầng trăng những viên bánh nếp Tsukimi Dango tròn vo, trắng muốt, xếp thành hình tháp tỉ mỉ. Đặt cạnh mâm bánh là bình cỏ lau (Susuki) vươn cao, tượng trưng cho những bông lúa chín trĩu hạt. Đó như một lời tạ ơn thần linh đã ban phát mùa màng. Trong không gian êm đềm, người Nhật nhấp ngụm rượu sake, tĩnh lặng chiêm ngưỡng vẻ đẹp thuần khiết của đêm thu.

Ảnh: Rakuten Travel

Và tất nhiên, ngắm trăng là một phần không thể thiếu của lễ hội. Nhưng thay vì hình người, người ta lại tìm kiếm hình ảnh một con thỏ đang giã bánh mochi.

Sáu vùng đất, sáu cách tôn vinh vầng trăng rằm. Nhìn chung, Tết Trung Thu ở Đông Á vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc. Dù qua lăng kính của sự rộn rã hay tĩnh tại, của tiệc nướng rộn rã hay chén trà thanh tao, đó vẫn là khoảnh khắc con người dừng lại, hướng về gia đình và trân trọng những giá trị cội nguồn.

>>>XEM NGAY: NHỮNG MÓN NGON NHẤT MÙA THU NHẬT BẢN BẠN NÊN MỘT LẦN ĂN THỬ

Harper’s Bazaar Việt Nam

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!