Tách thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học: Giảm áp lực hay thêm gánh nặng?

Trả kỳ thi tốt nghiệp về đúng chức năng, đại học cần được tự chọn người học

Năm 2015 đánh dấu bước ngoặt lớn trong đổi mới thi cử khi Bộ GD-ĐT lần đầu tổ chức kỳ thi THPT quốc gia với hai mục tiêu: xét công nhận tốt nghiệp THPT và cung cấp kết quả để các trường đại học, cao đẳng tuyển sinh. Sau nhiều lần điều chỉnh, đến nay, kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn duy trì mô hình “2 trong 1”, vừa đánh giá kết quả học tập ở bậc phổ thông, vừa là căn cứ quan trọng để nhiều trường đại học xét tuyển.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc một kỳ thi cùng lúc phải thực hiện hai nhiệm vụ đang tạo ra những mâu thuẫn ngay từ khâu thiết kế đề thi.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Bách Khoa TPHCM, cho rằng mục tiêu cốt lõi của tuyển sinh đại học không phải là lấp đầy chỉ tiêu mà là tìm kiếm những người học có năng lực tư duy, tố chất chuyên môn và định hướng phát triển phù hợp với từng cơ sở đào tạo. Để đạt được mục tiêu này, công cụ xét tuyển phải có tính phân loại cao, thậm chí rất khắt khe.

Trong khi đó, mục tiêu của kỳ thi tốt nghiệp THPT là đánh giá mức độ hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông và bảo đảm chuẩn đầu ra của bậc học. Theo ông Thắng, việc buộc đề thi tốt nghiệp phải có tính phân hóa cao để phục vụ tuyển sinh đại học là “khiên cưỡng về mặt sư phạm”.

“Việc ép một kỳ thi vốn mang tính phổ cập phải gánh thêm vai trò tuyển chọn nhân lực chất lượng cao cho bậc đại học sẽ làm biến dạng bản chất của cả hai kỳ thi, gây lãng phí nguồn lực xã hội và tạo ra những áp lực không đáng có cho người học”, ông Thắng nhận định. 

PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, cũng nhìn nhận sau hơn 10 năm, kỳ thi “hai trong một” đã bộc lộ những hạn chế nhất định.

Theo ông, việc chỉ dựa vào một kỳ thi khiến học sinh tiếp tục chịu áp lực “một lần thi quyết định”, dẫn tới tình trạng luyện thi, học lệch và khó đánh giá đầy đủ các năng lực như tư duy phản biện, sáng tạo hay khả năng vận dụng thực tiễn.

“Một kỳ thi duy nhất khó có thể đồng thời đáp ứng hai yêu cầu là xét tốt nghiệp cho số đông và phân loại thí sinh cho các trường đại học có tính cạnh tranh cao”, ông nói. Trong khi đó, các trường đại học cũng đã từng bước đa dạng hóa phương thức tuyển sinh với các bài thi đánh giá năng lực, tư duy, học bạ, phỏng vấn hay hồ sơ năng lực, thay vì chỉ phụ thuộc vào điểm thi tốt nghiệp THPT.

Tách kỳ thi chưa chắc giảm áp lực, có thể tạo thêm gánh nặng

Tuy nhiên, PGS.TS Đỗ Văn Dũng cũng cho rằng việc quay trở lại hai kỳ thi riêng như trước đây không phải lời giải phù hợp. Điều này có thể làm tăng chi phí xã hội, tạo thêm áp lực thi cử nhưng chưa chắc giải quyết được những bất cập hiện nay.

Theo ông, nếu tách riêng hai kỳ thi, gánh nặng về tổ chức, chi phí và bất lợi về địa lý sẽ quay trở lại. Quan trọng hơn, việc tách riêng cũng không xử lý được gốc rễ của lò luyện thi hay bất bình đẳng trong giáo dục, bởi những vấn đề này xuất phát từ chất lượng giáo dục phổ thông chưa đồng đều và tâm lý coi kỳ thi là yếu tố quyết định tương lai.

Trong khi đó, PGS.TS Trần Mạnh Hà, Trưởng phòng Đào tạo, Học viện Ngân hàng, ủng hộ việc tiếp tục duy trì kỳ thi hiện nay. Theo ông Hà, đây vẫn là bài thi chuẩn hóa, vừa phục vụ xét công nhận tốt nghiệp, vừa là chuẩn tham chiếu để các trường đại học tuyển sinh, đồng thời giúp tiết kiệm đáng kể nguồn lực xã hội.

“Nếu Bộ GD-ĐT tổ chức thêm một kỳ thi tuyển sinh nữa, bản chất cũng không khác gì bài thi hiện tại. Trong khi đó, thí sinh vẫn phải làm hai bài thi, vừa tốt nghiệp, vừa đại học. Còn nếu giao các trường tự tổ chức thì sẽ quay lại tình trạng nhiều kỳ thi riêng như trước đây, vừa khó kiểm soát, vừa tốn kém hơn rất nhiều”, ông Hà nói.

Ông Hà cũng cho rằng các bài thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy như HSA hay TSA mới chỉ tiếp cận được một bộ phận thí sinh. Chẳng hạn, kỳ thi HSA năm 2026 có hơn 100.000 lượt dự thi, trong khi cả nước có hơn 1,1 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT mỗi năm. Vì vậy, việc lấy các kỳ thi này làm phương thức tuyển sinh chủ đạo vẫn chưa khả thi, nhất là với học sinh vùng sâu, vùng xa.

Ở góc nhìn khác, thầy Vũ Khắc Ngọc – một trong những người đầu tiên phát hiện sai phạm trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 tại Hà Giang – cho rằng tách riêng hai kỳ thi sẽ làm tốn thêm thời gian, công sức và chi phí nhưng chưa chắc loại bỏ được tiêu cực.

Theo thầy Ngọc, giá trị lớn nhất của kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay không chỉ nằm ở việc xét tốt nghiệp hay tuyển sinh, mà còn ở việc tạo ra một bộ dữ liệu quy mô quốc gia để đánh giá chất lượng giáo dục.

“Phổ điểm giống như kết quả xét nghiệm trong y học. Từ dữ liệu đó, các địa phương, nhà trường có thể nhìn thấy được tương quan so sánh kết quả dạy và học của địa phương mình với địa phương khác, trường mình với trường khác, môn này với môn khác, từ đó điều chỉnh hoạt động dạy và học cho tốt hơn”, thầy Ngọc nói.

Ông cũng khẳng định không nên lấy chuyện ‘năm nào cũng hơn 95% đỗ tốt nghiệp’ rồi thắc mắc thi làm gì. Bởi một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn thì cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra sản phẩm đầu ra cả. Ông cho rằng những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương mà chúng ta thấy được là kết quả của phân tích dữ liệu và nhờ vào sự công khai, minh bạch dữ liệu – điều mà rất ít kỳ thi hiện nay có thể làm được.

Trong khi đó, TS Lê Trường Tùng, quyền điều hành Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, cho rằng điều cần bàn không phải là “tách hay gộp” mà là mục tiêu của việc thay đổi.

“Nếu tách thành hai kỳ thi nhưng cách tổ chức không thay đổi thì chưa chắc giải quyết được tiêu cực. Vấn đề cốt lõi là tổ chức kỳ thi như thế nào chứ không phải một hay hai kỳ thi”, ông Tùng nói.

Hà Nội: Ô tô khách lao khỏi cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, 4 người tử vongMột vụ tai nạn xe khách nghiêm trọng xảy ra trên cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, đoạn qua xã Chương Dương (Hà Nội), khiến 4 người tử vong và nhiều người khác bị thương.

Theo Vietnamnet

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!