Mây, Phố Và Những Miền Ký Ức Không Tên của họa sĩ Nguyễn Xuân Anh

Trong một thời đại mà hình ảnh được sản xuất với tốc độ chưa từng có, khi công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang liên tục thay đổi cách con người nhìn, ghi nhớ và tưởng tượng về thế giới, hội họa đứng trước một câu hỏi khác: điều gì còn lại sau khi khả năng tái hiện đã trở nên gần như vô hạn? Với Mây qua mơ phố – Clouds Passing Through an Urban Dream, triển lãm cá nhân của họa sĩ Nguyễn Xuân Anh tại Sigma Gallery, câu trả lời không nằm ở việc vẽ lại một cảnh quan, mà ở khả năng khôi phục chiều sâu của trải nghiệm.

Triển lãm Mây qua mơ phố khởi nguồn từ ý niệm “khi cảnh quan không còn là nơi chốn, mà trở thành trạng thái của con người”

Từ ý niệm “khi cảnh quan không còn là nơi chốn, mà trở thành trạng thái của con người”, 26 tác phẩm sơn mài và sơn dầu được sáng tác trong những năm gần đây mở ra một thế giới nơi đô thị, thiên nhiên, ký ức và cảm xúc không còn đứng ở những phía đối lập.

Họa sĩ Nguyễn Xuân Anh không xây dựng không gian bằng phối cảnh tuyến tính mà bằng nhịp điệu. Những lớp màu chồng phủ, vệt cọ giàu tính biểu cảm và khoảng trống được giữ lại như những quãng nghỉ khiến bề mặt tranh luôn ở trạng thái chuyển động. Người xem vì thế không còn đứng bên ngoài để quan sát một phong cảnh, mà bị dẫn dắt bởi ánh nhìn, ký ức và cảm giác, đi qua những vùng màu như đi qua một không gian sống.

Có lẽ vì vậy, hội họa của anh luôn gợi nhiều hơn tả: không áp đặt một kết luận mà tạo ra khoảng mở để mỗi người tự tìm thấy cách nhìn của riêng mình.

Ngay cả tên gọi Mây qua mơ phố cũng được xây dựng như một cấu trúc giàu tính hoán dụ. “Mây” đại diện cho tự nhiên, tự do và vô định; “phố” gợi những cấu trúc đô thị được con người kiến tạo và tổ chức. Còn “mơ” và “thực” không loại trừ nhau mà đi qua nhau, như ánh sáng đi qua mặt nước, như ký ức đi qua thời gian. Đặc biệt, động từ “qua” gợi một sự hiện diện tạm thời nhưng đủ sức làm ngưng đọng cảm xúc trước khi tiếp tục chuyển động.

Triển lãm được cấu trúc thành ba không gian Mơ Phố, Mây Qua và Cộng Sinh, tương ứng với ba nhịp chuyển của một hành trình cảm nhận.

Ở Mơ Phố, Nguyễn Xuân Anh đưa người xem trở về với hình ảnh đô thị qua ký ức, bằng bảy tác phẩm sơn mài và một tác phẩm sơn dầu được sáng tác trong khoảng hai đến ba năm gần đây. Những địa danh và hình ảnh như Đà Lạt, Phố cổ, Phố núi, Phố vuông hay Trâu phố không còn được tái hiện như những nơi chốn cụ thể, mà được cô đọng thành những hình thể của ký ức: cây thông, triền dốc, cửa sổ, mái nhà và các khối kiến trúc hình học đan xen.

Đây cũng là điểm gặp gỡ với hành trình sáng tác hơn hai thập kỷ của Nguyễn Xuân Anh, khi anh kiên trì quan sát quá trình đô thị hóa của Việt Nam. Nếu ở những sáng tác trước, đô thị thường xuất hiện như một thực tại đầy sức ép, nơi những khối kiến trúc lớn lên cùng tốc độ phát triển của xã hội, thì trong loạt tác phẩm mới, thành phố dần được nhìn như một trạng thái của tâm trí.

Thiên nhiên, kiến trúc và con người không còn là những đối cực, mà hòa vào nhau trong cùng một dòng chảy. Từ đó, hành trình chuyển sang Mây Qua, nơi mười tác phẩm sơn dầu khổ lớn đưa thiên nhiên, đại dương, mây và núi vào một thế giới trừu tượng giàu năng lượng.

Màu sắc ở đây trở thành một ngôn ngữ của tâm trạng. Trắng ngà, đỏ, đen, vàng đất, tím, nâu, hồng hay những điểm vàng thư được tiết chế để tạo nên các “nhịp sáng”, dẫn dắt ánh mắt chuyển động trên bề mặt tranh. Trong Đại dương Xanh, một điểm cam nhạt giống như nhịp tim âm thầm của toàn bộ tác phẩm, được đáp lại bằng những khoảng xanh lam ở xa. Màu vì thế không lấp đầy hình khối mà tạo nên nhịp thở.

Bút pháp tại đây mang dấu ấn của Trừu tượng Biểu hiện, đồng thời hấp thụ tinh thần thư pháp và hội họa mặc phương Đông. Những ảnh hưởng ấy không xuất hiện như các trích dẫn phong cách, mà được chuyển hóa thành một ngôn ngữ tạo hình riêng, nơi nét vẽ vừa tạo hình, vừa tạo nhịp và đồng thời lưu giữ dấu vết của thời gian.

Giai đoạn mới trong thực hành của Nguyễn Xuân Anh

Khép lại hành trình triển lãm Mây qua mơ phố là Cộng Sinh, không gian giữ vai trò như điểm neo tinh thần của toàn bộ triển lãm với tác phẩm Rừng hoang (Wild Forest) – bộ tranh sơn mài ba tấm. Trên nền vàng thếp và sắc son ấm áp, những thân cây cổ thụ được khắc bằng các dải nét đen cuồn cuộn, gợi liên tưởng đến thư pháp Á Đông. Nhưng nhìn lâu hơn, người xem nhận ra đây không đơn thuần là một bức tranh về rừng.

Nguyễn Xuân Anh đang vẽ năng lượng của thiên nhiên: những thân cây không chịu đứng yên, chúng xoắn, lan, kết nối như những dòng chảy, mạch sống hay hệ thần kinh. Ba panel không chia cắt một phong cảnh mà tạo thành ba nhịp điệu, giống như ba câu thơ trong cùng một bản nhạc. Kỹ thuật ủ, mài truyền thống của sơn mài kết hợp với tư duy Trừu tượng Biểu hiện phương Tây tạo nên bề mặt biến đổi theo ánh sáng, trong đó màu đen đóng vai trò như mực, đưa tinh thần thư pháp vào cấu trúc của tác phẩm.

Chân dung họa sĩ Nguyễn Xuân Anh

Từ Mơ Phố đến Mây Qua và Cộng Sinh, điều kết nối các tác phẩm không phải là sự tiếp nối của hình ảnh, mà là nhịp chuyển của tâm trạng. Ánh nhìn không đi theo một đường thẳng; nó quay trở lại, băng ngang, dừng lại rồi tiếp tục, như cách ký ức bất chợt mở ra giữa một con phố cũ hay một miền thiên nhiên. Mây qua mơ phố, vì thế, không tìm cách đưa người xem trở về một quá khứ đã mất hay vẽ nên một tương lai lý tưởng.

Triển lãm chỉ lặng lẽ đặt trước mắt người xem một khả năng: giữa tốc độ của đô thị, công nghệ và những biến động không ngừng của thời đại, điều đáng gìn giữ có lẽ là khả năng cảm nhận vẻ đẹp của sự hiện diện. Với 26 tác phẩm và ba không gian trưng bày, triển lãm đồng thời đánh dấu một giai đoạn mới trong thực hành của Nguyễn Xuân Anh, nơi hội họa trở thành phương tiện suy ngẫm về sự cộng sinh giữa con người, thiên nhiên và đô thị trong thế kỷ XXI.

TRIỂN LÃM HAY:

Harper’s Bazaar Vietnam

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!