Gốm sứ Cảnh Đức Trấn được UNESCO công nhận là di sản phi vật thể

Các nghệ nhân tại lò gốm Cảnh Đức Trấn. Ảnh: 小红书Ezra

Tại kỳ họp lần thứ 48 tổ chức tại Busan (Hàn Quốc), Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO đã thông qua nghị quyết ghi danh “Di tích ngành gốm sứ thủ công Cảnh Đức Trấn” (Jingdezhen Handicraft Porcelain Industry Sites) vào Danh sách Di sản Thế giới. Như vậy, tổng số di sản thế giới của Trung Quốc đã lên tới 61, tạm thời ngang bằng với Italy và đứng đầu thế giới.

Việc một di sản mang chủ đề đồ sứ được ghi danh đã mở ra một dấu mốc đáng chú ý trong hành trình bảo tồn và tôn vinh các giá trị văn hóa nhân loại. Đằng sau sự kiện này là câu chuyện về một đô thị đã duy trì nghề gốm suốt hàng nghìn năm, gìn giữ hệ thống sản xuất thủ công cổ đại và tiếp tục đưa những giá trị truyền thống hòa vào nhịp sống đương đại.

Di sản ngàn năm được bảo tồn theo hệ thống

Ảnh: 小红书Ezra

Sứ Đô (một tên gọi của thủ phủ gốm sứ Cảnh Đức Trấn) là một trung tâm sản xuất đồ sứ nổi tiếng từ thời cổ đại, với lịch sử chế tác gốm sứ kéo dài hơn 1.700 năm, giữ vị trí quan trọng trong ngành gốm sứ ở khu vực, nhận được sự đánh giá cao trong và ngoài nước.

Trong hàng trăm năm qua, đồ sứ đã được vận chuyển khắp thế giới qua các con đường tơ lụa trên bộ và trên biển, đóng vai trò là phương tiện quan trọng thúc đẩy giao lưu văn hóa và thương mại giữa Đông và Tây.

Ảnh: 小红书Ezra

Những gì Cảnh Đức Trấn bảo tồn là một hệ thống công nghiệp hoàn chỉnh đã tồn tại suốt một thiên niên kỷ. Hệ thống này bao gồm 5 khu vực lớn và 45 di tích thành phần độc lập, bao phủ toàn bộ quá trình từ khi ra đời đến khi xuất khẩu của một sản phẩm gốm sứ.

Khu vực trung tâm sản xuất gốm sứ trong phố thị:
Lấy di tích Lò gốm Hoàng gia làm hạt nhân, bao gồm cả những con phố cổ xung quanh. Đây từng là trái tim của ngành công nghiệp gốm sứ thời cổ đại.

Mỏ quặng bô-xit Cao Lĩnh và mỏ đá gốm Trường Lĩnh:
Điểm khởi đầu của mọi sản phẩm gốm sứ, là nơi cung cấp nguyên liệu thô cốt lõi cho toàn bộ ngành chế tác.

Di chỉ Lò gốm cổ Hồ Điền:
Nơi tiếp nối truyền thống sản xuất gốm sứ quan trọng từ thời Tống – Nguyên, cũng là nơi mà cái tên “Cảnh Đức Trấn” chính thức ra đời.

Khu cung cấp nhiên liệu củi đốt lò Giao Đàm:
Cơ sở cung cấp nhiên liệu độc quyền cho Cảnh Đức Trấn thời cổ, là nguồn năng lượng bền bỉ duy trì ngọn lửa trong lò nung suốt cả ngàn năm.

Ảnh: 小红书Ezra

Ông Ông Ngạn Tuấn – Viện trưởng Viện Bảo tàng Lò gốm Hoàng gia Cảnh Đức Trấn chia sẻ: “Chúng tôi dựa vào Ngân hàng Gen Gốm sứ Cổ đại để giải mã những thông điệp văn minh ẩn chứa trong hàng ngàn mảnh gốm vỡ, bảo tồn trọn vẹn dòng mạch lịch sử từ nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển đến đời sống sinh hoạt của Sứ Đô, từ đó giúp công chúng cảm nhận sâu sắc hơn mạch nguồn văn hóa gốm sứ ngàn năm.”

Nhờ sự hỗ trợ hai chiều giữa bảo tồn nguyên vẹn và chia sẻ phổ quát giá trị di sản văn hóa, những thành quả bảo vệ di sản đã biến thành cảm giác được tiếp nhận và hạnh phúc mà người dân và du khách có thể cảm nhận một cách cụ thể và sâu sắc.

Ba “lần đầu tiên” khiến di sản gốm sứ Cảnh Đức Trấn trở nên đặc biệt hơn

Ảnh: 小红书Ezra

Giá trị đặc biệt của di sản phi vật thể Cảnh Đức Trấn có thể được nhìn nhận qua ba dấu ấn nổi bật.

Trước hết, đây là lần đầu tiên một di sản đồ sứ được vinh danh, góp phần lấp đầy khoảng trống về loại hình gốm sứ trong Danh sách Di sản Thế giới. Đồ sứ từ lâu đã là một biểu tượng văn hóa có sức ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi một quốc gia, cho thấy dấu ấn sâu rộng của ngành nghề này trong lịch sử giao thương và giao lưu văn hóa. Vì vậy, việc một di sản đồ sứ được ghi nhận mang ý nghĩa lớn đối với quá trình khẳng định giá trị của nghề thủ công truyền thống trên bản đồ văn hóa thế giới.

Ảnh: 小红书Ezra

Dấu ấn thứ hai nằm ở tính chất của một đô thị sống động. Di sản được đề cử không phải một không gian lịch sử đã ngừng vận động, mà là một đô thị gốm sứ ngàn năm vẫn đang sống và phát triển. Những lò nung đã duy trì ngọn lửa qua nhiều thế kỷ và vẫn tiếp tục hoạt động đến hiện tại còn nghề làm gốm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành một phần của đời sống, sinh kế và bản sắc cộng đồng.

Sự tiếp nối mang tính trường kỳ tạo nên khác biệt rõ nét so với nhiều di tích chỉ còn lưu giữ dấu vết của quá khứ. Tại Cảnh Đức Trấn, lịch sử vẫn hiện diện trong từng công đoạn chế tác, từng lò nung và những sản phẩm được tạo ra mỗi ngày.

Ảnh: 小红书Ezra

Giá trị thứ ba liên quan đến tính chất di sản công nghiệp. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc đề cử một di sản thế giới đại diện cho chuỗi ngành công nghiệp thủ công mỹ nghệ cổ đại hoàn chỉnh. Giá trị của di sản không được giới hạn trong một công trình riêng lẻ, mà được thể hiện qua toàn bộ hệ thống sản xuất, từ nguồn nguyên liệu, kỹ thuật chế tác, quá trình nung đốt đến hoạt động thương mại và mạng lưới giao lưu văn hóa. Cách tiếp cận này tạo nên sự khác biệt so với các loại hình di tích tĩnh quen thuộc như cung điện, thành quách hay trấn cổ.

72 công đoạn chế tác gốm sứ, được trao truyền qua các thế hệ nghệ nhân tồn tại như một di sản sống tượng trưng cho di sản vô hình là tâm huyết của người nghệ nhân, chưa từng ngưng nhịp thở tại Cảnh Đức Trấn. Lò nung cổ, xưởng sản xuất, mỏ khai thác, tất cả đều khắc ghi dấu ấn ngàn năm của ngành gốm sứ, là những di sản hữu hình.

Ảnh: 小红书Ezra

Và tất cả di sản hữu hình lẫn vô hình ấy, đối với Cảnh Đức Trấn, đều quan trọng như nhau, nương tựa vào nhau để tạo nên một thủ đô gốm sứ không bao giờ tắt lửa. Những dấu ấn hữu hình của văn minh và sức sống vô hình của văn hóa cùng nhau xây dựng nền móng cho sự trường tồn bất diệt của nền văn minh Trung Hoa.

TÌM HIỂU VĂN HOÁ TRUNG QUỐC:

Harper’s Bazaar Việt Nam

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!