Vòng cổ dạng kiềng: Trang sức mai mối nữ tính và quyền lực

Nữ diễn viên Deepika Padukone dự LHP Cannes 2022 với vòng cổ dạng kiềng Panthère de Cartier bằng vàng trắng, thiết kế hở cổ mặt trước, được gắn ngọc lục bảo, mã não, kim cương. Ảnh: Cartier

Vòng cổ dạng kiềng hoặc các mẫu dạng kiềng hở cổ, không khóa cài, đã trở thành một món trang sức thường thấy ngày nay. Từ địa hạt trang sức thời trang (fashion jewelry) đến đỉnh sức (high jewelry), thiết kế này có nhiều biến tấu đa dạng phù hợp để tôn lên cần cổ thanh mảnh của phái nữ.

Nhưng bạn có biết, nó thực chất từng là một biểu tượng quyền lực của phái mạnh và giới võ sĩ, trước khi trở thành món trang sức mai mối chất mạnh mẽ với nét đẹp nữ tính? Đây đích thị là món trang sức vừa cá tính, vừa ấn tượng, hợp thị hiếu của người phụ nữ hiện đại.

Nguồn gốc của chiếc vòng cổ kiềng, một biểu tượng của quyền lực và tâm linh

Vòng cổ dạng kiềng bằng vàng của văn hóa Celtic, được tìm thấy ở Norfolk, Vương quốc Anh, giai đoạn 150-50 năm trước Công Nguyên. Ảnh: British Museum, London

Kiềng là một trong những hình dáng trang sức nguyên sơ của loài người.

Vòng kiềng (trong tiếng Anh gọi là Torc hoặc Torque) là kiểu vòng cổ to bản, cứng cáp bởi chủ yếu làm từ kim loại bản to, thường là vàng, bạc hoặc đồng. Tận từ thời kỳ đồ Đồng đã xuất hiện vòng cổ dạng kiềng.

Vì kỹ nghệ thô sơ, vòng cổ dạng kiềng thường có thiết kế hở phía trước để dễ dàng vòng qua cổ. Một khi đã đeo vào, chúng được thiết kế để đeo vĩnh viễn. Cũng có một số loại có khóa cài và các cơ chế đóng mở, nhưng không thịnh hành bằng.

Tại châu Âu, người Celt cổ đại xem vòng kiềng bằng vàng hoặc đồng là biểu tượng của địa vị xã hội cao quý, sức mạnh quân sự và sự bảo hộ của thần linh. Những chiến binh dũng mãnh thường đeo chúng khi ra trận để thể hiện lòng quả cảm.

Tại các nền văn minh khác như Ba Tư, Ai Cập hay La Mã, vòng kiềng cũng được sử dụng như một loại tín vật thể hiện quyền lực của tầng lớp quý tộc và hoàng gia.

Người mẫu Chế Quyết Tiến đeo kiềng cá gắn xà tích bằng bạc của Hi’ de Maison, tại show Cao Minh Tiến mùa AVIFW Thu Đông 2025. Ảnh: Hi de Maison

Ở Việt Nam, chiếc vòng kiềng mang đậm dấu ấn văn hóa Á Đông và tâm linh Việt. Từ thời văn hóa Đông Sơn, những chiếc vòng cổ bằng đồng đã được tìm thấy trong các di chỉ khảo cổ. Trải qua các triều đại phong kiến, vòng kiềng bạc hoặc vàng trở thành vật phẩm không thể thiếu trong sính lễ cưới hỏi, tượng trưng cho sự gắn kết bền chặt và lời chúc phú quý. Thậm chí, vòng kiềng còn được coi là “vật hộ mệnh” giúp kỵ gió, bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ và người già.

Sự cách tân về công nghệ chế tác từ Boucheron

Châu Đông Vũ dự sự kiện Boucheron với chiếc vòng kiềng có tạo hình hở cổ như dây thường xuân. Ảnh: Weibo @周冬雨工作室

Một kiểu vòng kiềng nổi tiếng trong địa hạt chế tác trang sức cao cấp chính là mẫu vòng Question Mark từ Boucheron. Nhà kim hoàn nước Pháp tự hào chia sẻ rằng đây là một sáng kiến độc đáo từ năm 1879, khi Frédéric Boucheron tạo ra một thiết kế không cần khóa cài, từ đó trở thành biểu tượng trải dài 140 năm lịch sử thương hiệu.

Mặc dù có nhiều sự tương đồng với vòng kiềng hở cổ truyền thống, nhưng thiết kế của Boucheron lại là một tuyệt tác kim hoàn. Quá trình chế tác nên mẫu vòng này đòi hỏi sự tái định hình hoàn toàn về cách trang sức tương tác với cơ thể, gần như đi ngược lại toàn bộ logic chế tác trang sức thời bấy giờ.

Vào cuối những năm 1800, trang sức đầy sự hạn chế. Những chiếc vòng cổ cầu kỳ cần nhiều khóa cài, khiến người đeo phải cần đến sự trợ giúp của hầu gái mới có thể hoàn thiện ăn vận.

Frédéric Boucheron, người có cha là một người bán vải, nhìn nhận trang sức qua lăng kính của thời trang cao cấp. Ông muốn trang sức phải mềm mại, dễ sử dụng và mang lại sự độc lập cho người đeo. Câu hỏi ông đặt ra là làm thế nào để tạo ra một chiếc vòng kiềng cứng cáp dễ đeo mà không làm hỏng nó hoặc cần dùng đến khóa cài?

Trái: Vòng cổ chấm hỏi Plume de Paon, 1883. Phải: Vòng cổ trang trí lá thường xuân, 1881. Ảnh: Boucheron

Bước đột phá mà Frédéric Boucheron nghĩ ra là đưa cơ chế lò xo vào bên trong chiếc vòng. Thay vì bẻ cong vàng nguyên chất, có thể gây uốn cong và thậm chí rạn nứt cấu trúc, Boucheron đã phát triển một hệ thống bản lề và lưỡi dao ẩn bên trong ống vàng rỗng. Cấu trúc lò xo cho phép chiếc vòng cổ được kéo mở bằng một tay, sau đó trở về hình hài nguyên thủy mà không hư hỏng.

Sau khi vượt qua được trở ngại kỹ thuật về khóa cài, Boucheron cũng thay đổi tính thẩm mỹ của kiểu vòng kiềng. Nếu mẫu vòng kiềng nguyên sơ thường có tính đối xứng cao, thì Boucheron đã tạo độ lệch cho thiết kế khi kéo dài một bên và rút ngắn bên còn lại. Từ đó, chiếc vòng trông khá giống dấu hỏi (?). Kết hợp với các họa tiết trang trí cao cấp như lông công, hoa cỏ và cây lá, chiếc vòng cổ này đã trở thành một biểu tượng đi theo năm tháng của nhà kim hoàn nước Pháp.

Xu hướng trang sức cao cấp đề cao sự độc bản

Perles Question Mark kết hợp cấu trúc vòng kiềng hở lệch cổ cùng ngọc trai. Ảnh: Boucheron

Trang sức cao cấp ngày càng đề cao sự linh hoạt và thoải mái cho người đeo. Vòng cổ Question Mark của Boucheron chính là ví dụ tiêu biểu. Không ôm trọn cổ theo một vòng tròn hoàn hảo, nó dừng lại ở khoảnh khắc lửng lơ, nơi đường cong vừa đủ để gợi hình, nhưng không bao giờ khép kín. Chính khoảng trống ấy khiến ánh nhìn bị giữ lại lâu hơn, như thể đang chờ một lời giải đáp không bao giờ đến.

Bên cạnh đó, chiếc vòng cổ dạng kiềng có cả sự linh hoạt trong cách phối đồ. Bản to thích hợp với người thích sự phô trương của phong cách tối đa (maximalism), chất liệu kim loại trơn lại hợp với tối giản (minimalism).

Hơn nữa, đối với người Celtic cổ đại, vòng cổ tượng trưng cho may mắn trong thời chiến. Và may mắn là điều tất cả chúng ta đều cần trong thế giới nhiều nhiễu nhương hiện tại.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:

Trích dẫn Clagddagh Design, World History
Harper’s Bazaar Việt Nam

Thông báo chính thức: Ninh Bình Web (thuộc GiuseArt) không hợp tác với bất kỳ ai để bán giao diện Wordpress và cũng không bán ở bất kỳ kênh nào ngoại trừ Facebook và zalo chính thức.

Chúng tôi chỉ support cho những khách hàng mua source code chính chủ. Tiền nào của nấy, khách hàng cân nhắc không nên ham rẻ để mua phải source code không rõ nguồn gốc và không có support về sau! Xin cám ơn!